Iqtisodiy ösişining asoslari butun dunyo davlatlarida universal bölib, eng köp örganilgan yönaliş sanaladi. Ilgari tabiiy resurslar va geografik joylaşuv ustuvor bölgan bölsa, endilikda ularning örnini institutlarning sifati, madaniyat (odamlarning bir-biriga munosabati va işonçi, ijtimoiy meʼyorlar) va inson kapitali egallagan.
Toşkent va Vaşington şaharlari örtasidagi masofa – qariyb 10,500 kilometr. Uzbekistan’s Club loyihalarining AQŞ mavsumi davomida okean ortidagi mamlakatni kaşf etişga urinar ekanmiz, bizni köp masalalarda qöllagan Vaşingtondagi Özbekiston elçixonasi jamoasi hamda elçi janoblari Furqat Siddiqov bilan suhbat qurdik. Öz sayohatimiz davomida tuşunib yetayotgan bir haqiqat diplomat bilan suhbatimizda öz tasdiğini topdi: AQŞ – bizning olisdagi yaqinimiz. Buning sabab va isbotlari haqida qahramonimiz sözlaydi.
Akmal Xolboyev yoki uni Amerikada ataşganidek, Akmal Kholb – Pensilvaniya ştatining Filadelfiya şahrida istiqomat qiladigan özbekistonlik işbilarmon. U 12 yildan beri köçmas mulk agenti sifatida işlab keladi. Avval köçmas mulk sohasidagi nufuzli kompaniyalar bilan, keyinçalik özi taşkil qilgan “Skyline Rieltors” firmasi orqali. Uningça, uy va öşa uy joylaşgan infratuzilma – kelajak uçun sarmoya...
Örta sinfning davlat va jamiyatdagi örni qadimgi dunyodan beri fikr egalarining diqqat markazida bölgan. Yunon faylasufi Yevripid şunday deydi: örta sinfgina şaharga tayanç, u qonunlarga va davlatga böysunadi. Aristotelning fikriça, örta sinf odamlaridan taşkil topgan davlat eng yaxşi davlat qurilişiga ega böladi.
Bugun mamlakatimizda köplab islohotlar amalga oşirilyapti, ularning taşabbuskori nafaqat davlat organlari, balki fuqarolik jamiyati institutlari, jumladan, faollar va huquq himoyaçilari ham hisoblanadi. Ötkir, gohida noqulay va dadil masalalarni kötarib çiqadigan bu fuqarolik jamiyati guruhlarining faoliyati haqida biroz batafsilroq sözlab berişni istardim.
Ayol taqdiri va uning ruhiyatini bor böy-basti bilan oçib bergan dunyo kinosi durdonalari barmoq bilan sanarli. Bu bir jihatdan mamlakatlarning madaniy, siyosiy qadriyatlariga borib taqalsa, ikkinçi tarafdan ayol dunyoqaraşi, uning qalbi va hayotiy keçinmalarini oçib beriş bir munça murakkab jarayon sanaladi. Yana bir muhim tomoni, filmlarning jahon kinosiga kirib borişi tomoşabinlarning didi, kino sanʼati va sanoatidagi tendensiyalar bilan ham bevosita boğliq.
Birinçi suratlar paydo bölişi haqidagi ilmiy farazlardan kelib çiqsak, sanʼat kamida 40 ming yillik tarixga ega. 150 yilga ham bormaydigan kino ijodkorligi davri bu kontekstda juda qisqa körinadi. Ammo “harakatlanuvçi suratlar” maʼnosini bildiruvçi kinomatografiya şu ötgan 1,5 asr davomida bir zum ham rivojlanişdan töxtamadi. U bugun ham harakatda. U şu davomiy dinamikaning qaysi bosqiçida? Qaysi tomonga qarab ketmoqda? Bu barça sanʼatşunoslar, kinoçilar, tomoşabinlar, tarixçilar-u mafkuraçilar, işbilarmonlar-u siyosatçilarni qiziqtiradi.
Toronto, Sietl, Seul, Tokio, Frankfurt, Varşava, Rim, Istanbul, Parij va boşqa şu kabi dunyoning madaniyat va musiqa poytaxtlarida yil davomida konsertma-konsert yurib, yuzlab sozandalarga dirijyorlik qiliş... Bu çinakam dunyo odami böliş, biror mamlakatning doimiy rezidenti emas, musiqa saltanatining fuqarosi bölişga namuna. Strasburg Filarmonik Orkestri musiqiy rahbari, jahon toifasidagi dirijyor, Özbekistondan çiqqan yuqori did va mahoratga ega musiqaçi Aziz Şohakimov 2023-yilda Uzbekistan’s Club jamoasining “Özbekistonlik” nomli maşhur hujjatli filmi qahramoni bölgan edi.
Mamlakatda inson kapitalini şakllantiriş böyiça muhim muassasa “El-yurt umidi” jamğarmasi bilan hamkorlikda Uzbekistan’s Club 29-30-oktyabr kunlari Samarqandda Global Talent Forumini ötkazdi.
18 oktyabr kuni Buyuk Britaniyaning poytaxti London şahrida III xalqaro “Özbekistonlik” forumi ötkazildi. Unda “Uzbekistanʼs club” nomli yangi jilokor jurnal taqdimoti hamda köpçilikka tanilgan “Özbekistonlik” filmining 4-epizodi premyerasi bölib ötdi.
Taraqqiy etgan korporativ dunyo allaqaçon bir haqiqatni angladi: bardavom va barqaror kompaniya böliş uçun ham daromad qiliş, ham jamiyatga foyda keltirişni maqsad qiliş zarur. Özini hurmat qilgan, öz steykholderlari oldidagi obrösi haqida qayğurgan bizneslar nafaqat iqtisodiy körsatkiçlari aks etgan moliyaviy hisobotlarini tayyorlaydi. Balki ular nomoliyaviy hisobdorlik haqida ham öylaydilar. Bu ekologiya, ijtimoiy masalalar hamda korporativ boşqaruvni öz içiga oluvçi ESG yoki korporativ ijtimoiy masʼuliyat (CSR) mezonlari orqali ölçanadi.
Quyoş kök sahniga kötarilib, havo oçilgan. Qorlar eriy boşlagan. Ustma-ust yoqqani uçun yöl çetlarida töplangan qor hali tamom erimagan, odam yo maşina ötgan yöllarning qorasi körinib qolgan. Podyezddan çiqaverişdagi yölak yuzi ham biroz oçilibdi. Göyo yaltiroq oq qoğozga bulut surati çizilib, zang aralaş qoraga böyalgandek. Qöşni podyezd oldi ham şunday. E, ha, neça haftaki uyulib yotgan çiqindi xaltalarini olib ketişayotgan ekan.
Dora Otajonova “Teodora Goods” asosçisi, “Dalatek” agroplatformasi hammuassisi. Özbekistondagi qişloq xöjaligi holatiga nazar taşlaş maqsadida sohaning ilğor, kam sonli ayol mutaxassislaridan biri bölmiş Doraning qöliga tahlil kaleydoskopini tutqazdik. Köraylik-çi, bu kaleydoskop bizga qanday tasvirlarni taqdim etarkin?!
Özbekiston texnologiyalar va tadbirkorlik uçun yangi, jozibali makonga aylanişga tayyor – Yandex Uzbekistan rahbari Izzat Şukurov şunday fikrda. Kompaniya AT mutaxassislarning yangi avlodiga ilhom bağişlabgina qolmay, texnologiyalar hamda biznesni qöllaş orqali jamiyat ravnaqiga hissa qöşişni öz vazifasi deb biladi.
Uning tili “zahar”. Heç bir muammo, heç bir oğriqli masala yöqki, bu zahardan benasib qolgan bölsa. U yozgan, gapirgan tanqid-u kulgi aralaş aççiq haqiqatlarning ortida esa yaxşiroq, yaşilroq, farovonroq Vatanni köriş istagi yotadi. Ha, taxminingiz töğri, söz özbek mediasining boş “Troll”i – Umid Ğafurov haqida.
2016-yilda Korzinka supermarketlar tarmoği 18 dona savdo nuqtasiga ega edi. “Öşanda juda tez ösib ketayotgandek edik, yomon közlardan panaroqda bölaveriş kerakligini özimizga özimiz uqtirardik”, deb eslaydi kompaniya asosçisi va kuzatuv kengaşi raisi Zafar Hoşimov. 2019-yilda Özbekiston böylab Korzinkaʼlardan 50 tasini sanab çiqiş mumkin edi. Bugunga kelib bu raqamlar 200 ga yaqinlaşmoqda. Kompaniya jamoasidan sörasangiz, ular bu marrada ham töxtab qoliş niyatida emas.
Intervyu kuni. 18:30. Özbekiston jurnalistika va ommaviy kommunikatsiyalar universiteti kampusida meni iliq kutib olişdi, “rektor yiğiliş ötkazayotgandi” deb, rektorat böylab tur ötkazişdi.
Sizlarni bilmadim-u, men sevgilim haqida xayol suriş uçun teatrga boraman. Toşkentda kim haqidadir soatlab xayol suriş uçun bundan yaxşi joyni topiş amrimahol. Yarim litr muzday “Coca-cola” hamda tört yil-u sakkiz oylik aççiq, omadsiz muhabbatim xotiralaridan bölak heç kim va heç narsa menga şerik bölmaydi.
Onam kelin bölib tuşganida, özining aytişi böyiça, qişloqdagi “Eng erka kelin” bölgan emiş. Onam bu gapni otam bilan uruşib qolganida “hayotim xuddi gazetalarda yozilgan taqdirlar kabi böldi – barbod böldi”, deganida eslab qolardi. Bu gapni bekorga aytmasdi – hayotda özi istagan hamma narsa yoki heç narsa umuman istamaganiday bölib çiqqani uçun ham, xotiralari – hayotga eng işongan paytlarini eslab, ökinardi.
10 yoş paytim kim bölişim haqida söraşganida “kosmonavt bölmoqçiman” deb javob berganman. Şunda öqituvçim: “unda matematikani yaxşilab örganiş kerak”, deb aytgan. Fanni çuqur özlaştirdim, ammo orzularim özgardi. 8-sinfni bitirar çoğimda omadim kelib, Toşkent axborot texnologiyalari universiteti qoşida litsey oçildi, men u yerning ilk qaldirğoçi böldim.
Otabek Nuritdinov 1984-yilda tuğilgan. Hozirda Londondagi özbekistonliklar asos solgan Moneff kompaniyasida biznes jarayonlarni rivojlantirişga masʼul. Buyuk Britaniyadagi özbekistonliklarni turli tadbir va loyihalar orqali birlaştiriş, vatanga xayriya mablağlarini yiğiş kabi işlarda faol taşkilotçi. Qahramonimiz özining bolaligi, karyerasini quriş davrlari, sport, soğliq, oilasi, onasi va orzulari haqida sözlab berdi.
Özbekistonda blogerlik sohasi şiddat bilan rivojlanmoqda, media olam kengayyapti. Birgina misol: Özbekistonda jami 132 mingta Telegram-kanal hamda 21 mingta oçiq guruhlar (chat) bor, ularning umumiy obunaçilari soni 1 milliardni taşkil qiladi. Bu dunyo böyiça 3-örindagi körsatkiç (Rossiya va Erondan keyin). Özbekistonda faoliyat yurituvçi eng köp obunaçiga ega 100 ta Telegram-kanallarning umumiy obunaçilari soni 68 mln 874 mingtani taşkil qiladi.
Özbekiston – yaşirin isteʼdodlar mamlakati. Men bu xulosaga Toşkentdagi Singapur menejmentni rivojlantiriş institutida öqib, Alişer Navoiy nomidagi Özbekiston Milliy kutubxonasining ingliz tilidagi sözlaşuv klublarini yuritib yurgan paytlarimda kelganman. Tasavvur qiling-a, yuzlab yoşlar ingliz tili böyiça sözlaşuv klubi yiğilişlariga 1-2 yil davomida kelib, tilni mukammal örganib, dunyoning eng rivojlangan mamlakatlaridagi universitetlarga kirişar edi.
Sönggi uç yil içida Youtubeʼning özbek segmenti sezilarli darajada boyişi, sifatli kontent borgan sari köpayişi ortidan, tabiiyki, yoşlarda bu sohaga bölgan qiziqiş ortgan.
Bobir Akilxanov Parijdagi Özbekistonlik xalqaro forumida Özbekistonda IT biznesining rivojlanişi haqida sözlagan. 2023-yilgi xabar uni tadbirkor, investor va biznes maslahatçisi sifatida taniştiradi.
THE CLUB LETTER
Yaxşi hikoyalar sizni topadi.
Muhim suhbatlar va yangi naşrlar — elektron poçtangizga.