"Ilk bor Markaziy Osiyoga kelganimda umidsizlik, arosat kayfiyatini his qilgandim… Bugun esa dunyo nigohida o‘zini tobora ishonch bilan namoyish qilayotgan Yangi O‘zbekistonga guvoh bo‘lmoqdaman”. Bu Buyuk Britaniyaning O‘zbekistonagi elchisi Timoti Smartning fikrlari. U Uzbekistan’s club’ga bergan intervyusida mamlakatda o‘zi kuzatayotgan ijobiy o‘zgarishlardan tortib, poytaxtni yaxshilash bo‘yicha takliflarigacha to‘xtalib o‘tdi.
160 YILDAN ZIYOD KUTILGAN O'ZGARISH
Ilk bor Markaziy Osiyoga 2000-yilda kelgandim. O'sha paytdagi tuzilmadagi kayfiyati, iqtisodiy turg'unlik sezilar, korrupsiya keng ildiz otgan, erkin demokratik jamiyat orzusi sarobdekardi. Yodimda, “Mintaqa rivojlanish, huquqqa xalqaro tizimda o'zining munosib o'rnini egallashi uchun qanday yordam ko'rsata olamiz?” deb so'ragandim. Buni tasavvur qilishning o'zi qiyin edi. Bugun esa Shavkat Mirziyoyev hokimiyatga kelganidan sakkiz yil o'tib, Yangi O'zbekiston barcha qo'shnilar bilan muloqotga kirishayotganini nima baxt? Ayni damda Markaziy Osiyo davlatlari har qachongidan mustahkam hamkorlik qilmoqda, umumiy tarix, madaniyat va merosining dong’ini ta’sir qilmoqda. Afsuski, bunday o'zgarishni 160 yildan ziyod ziyodga to'g'ri keldi. O'zbekiston minbarida o'zini ishonch bilan namoyish etadi, madaniyati, tili va iqtisodiy boy muvaffaqiyatini ko'rsatayotganini menga ulkan bag'ishlaydi.
Qadimiy tarixshunos sifatida Xiva, Buxoro va Samarqand kabi shaharlarni o'rganish men uchun g'oyat qiziqarli. Buyuk Ipak yo'lini dunyoning tarixiy markazi savdo sifatida qayta kashfingiz, buning iqtisodiy taraqqiyotga ega bo'lishingiz, dunyoda o'zo'rningizga ega bo'lishdagi ahamiyatini tushunishingiz kishini quvontiradi. O'zbekiston mehmonnavozlik, bozorlarda dimoqni qitiqlovchi tarovatlar, oshxonangiz, amaliy yordamni izlayotib madaniyatingizni o'rganish – bari meni o'ziga rom etadi.
CHOYDAN TORTIB SPORTGACHA: O'ZBEK VA BRITANLARNING MUSHTARAKLIKLARI
Shubhasiz, bu ikki xalqni birlashtirib turgan narsa, eng avvalo, choy. O'zbeklar ham, britanlar ham bir piyola choy ustida shinavandalik yaxshi ko'rishadi. oila, tarixga bo'lgan chuqur ehtirom, muhabbatga muhabbat va tajribaga ko'tarish kabi umumiy qiziqishimiz bor. Biz britanlar taomlarni muhokama qilish, restoranlarda ovqatlanib, diydorlashishga jon deymiz. Ammo bu sizlarga bas kela o'tkazamiz rost! “Xush kelibsiz!”da jam bo'lgan mehr va iliqlik, mazasi og'zingizda qoladigan taomlar – chin ma'noda kishini hayratga soladi. Sizlardagi keksalarga nisba tan e'zoz, turli avlod bolalar jamlangan oiladagi hamjihatlik hissi meni jo'shqin qiladi. “Buvi” va “buva”larning nevaralar qurshovida yashashi, qon-qarindoshlik aloqalarining mustahkamligi tahsinga loyiq. Qolaversa, sportga ishqibozlik ham birlashtirib turadi. O'zbekiston Olimpiya va Paralimpiya o'yinlarida misli ko'rilmagan muvaffaqiyatga erishib, medallar soni bo'yicha 13-o'rinni egalladi, bu kelajakda yanada kattaroq natijaga erishish ishtiyoqini uyg'otadi. Buyuk Britaniyada ham Olimpiya o'yinlariga yil, bu 2012-yilgi o'yinlarda yaqqol namoyon bo'ldi. Ustiga-ustak, ikki xalqning ham futbolga bo'lgan mehri cheksiz.
O'ZBEKISTON DOVRUG'INI SOCHAYOTGAN O'ZBEKISTONLIKLAR
Qayd etganimdek, 2000-yil Yuqori Markaziy Osiyoga qilgan tashrifimdagi tasvirlarimning Yuqori Markaziy Osiyoga ko'rsatmay qolmagan. O'sha kezlarda umidsizlik va arosat hissi hukmrondek edi go'yo. Bugun esa vaziyat tubdan o'zgargan. Xalq sifatida yagona maqsad va taraqqiyot sari ishonch bilan qilinayotgan harakat kishini to'lqinlantiradi. “O'zbekistonlik” loyihasi san'at, fan, adabiyot va teatr kabi turli sohalar orqali bu ishonchni namoyish qilmoqda. Loyiha xalqingiz o'zligini, muvaffaqiyatlarini dunyoga ko'z-ko'z qilib, O'zbekistonning shuhratini taratmoqda.
Tarix, madaniyat va til ostida bo'lgan 160 yillik davrdan keyin zaminingizda chin ma'nodagi mustaqillik, madaniyat va tarix tantana, bugun bo'lajak avlodlar uchun kuchliroq, adolatliroq, farovonroq mamlakat barpo etish yo'lidan tajribasiz. Bu haqiqatda muhim voqelik. Buni qollab-quvvatlagan holda Buyuk sara yordamida Britaniya bilan baham ko'rishni, O'zbekistondagi materiallardan namuna olishimiz mumkin. Maqsadimiz – barcha mamlakatlar BMT Nizomiga amal qilish, davrning iqlim o'rnatish kabi muhim muam- molariga yechim topishda, kambag'allik, ta'lim va gender tengligi masalalarida hamkorlik qilishdir. Xalqlarimiz, sub'ektlari va hukumatlarimiz o'z shaxsiy do'stlik mustahkamlanib qolishga kun sayin guvoh bo'lyapman va bu meni quvontiradi.
O'zbekistonda yuqori malakali ishchi kuchi borligini aytib o'tdim, ayniqsa, “O'zbekistonlik” kabi tashabbuslar doirasida sizdagi iste'dodli ishchi kuchi turli sohalar, moliyaviy, moliyaviy, fan, ta'lim, kreativ sanoat va qishloq xo'jaligi kabilarda hamkorlik bilan ko'rilmoqda. Minglab mehnat migrantlari Buyuk Britaniyada ishlab chiqarish, o'z yurtiga qaytgach, topgan daromadini daromadi uchun sarmoya sifatida kiritayotgani kishini quvontiradi. Bu o'zbekistonliklarning xorijda ishlashni davom ettirish.
Dunyoda nufuzli universitetlar ko'p. Lekin eng yaxshi universitetlar TOP-10 taligi ichida uch-to'rttasi Buyuk Britaniyada ko'rish mumkin: Oksford, Kembrij, London imperial kolleji va London universiteti. Qolaversa, dunyo TOP-100 taligidan joy olgan universitetlar ham talaygina. Buyuk Britaniya universitet tahsil olish sohasida dunyoning eng saboqqa bilimdonlaridan bilib oladi, deyish mumkin. O'zo'zidan, bu sohada dunyoning eng ilg'or mutaxassisi bo'lish darajasini beradi. Britani yaning boy tarixi va madaniyatiga yaqinlashish orqali ingliz tili'yicha bilim va ko'- bo'lishini sayqallash mumkin edi.
TOSHKENTNI YAXSHILASH BO'YICHA TAKLIFLAR:
I. Elektr avtomobillarga o'tish – eng avvalo shuni taklif qilgan bo'lardim. Bu boradagi progress maqtovga loyiq, ammo elektrlanishni yanada yaxshilash foydadan xoli bo'lmasdi.
II. Havo sifatini yaxshilash – bu aholining umumiy salomatligi va hayot sifatini qisqa muddatda yaxshilash imkonini bergan bo‘lardi.
III. Yo‘l harakati qoidalarini kuchaytirish. Bu ish yo‘llar xavfsizligini oshirib, tirbandlikni kamaytiradi.
IV. Aylanma harakatli chorrahalarda yagona qoida belgilab, qonunchilik qoidalarini ta'minlash. Aylanma harakatli chorrahalarda yagona qoida belgilab, ularning rioyasini ta’minlash. Bu turdagi chorrahalar ko‘paysa va qoidalar tushunarli bo‘lsa va transport oqimi yaxshilanadi.
V. Yangi aeroport zarur. Yil sayin sayyohlar o'rnatish oshib, aeroport esa mustahkam kengayishi kerak. Buyuk Britaniya aeroportlash, qurish va ishga tushirish dasturi, bu borada hamkorlikka tayyormiz.
VI. Metrongiz ajoyib, menga yoqadi. Shunga qaramay, nazarimda, uni yanada zamonaviylashtirsa bo‘ladi, bu ko‘proq odamlarni avtomobil o‘rniga metrodan foydalanishga undagan bo‘lardi. Yo‘lovchilar oqimini oshirish va xizmat ko‘rsatishning umumiy sifatini yaxshilash yo‘llarini ham o‘rganib chiqish mumkin.
Nikita MAKARENKO suhbatlashdi.
