O‘zbekiston texnologiyalari va tadbirkorlik uchun yangi, jozibali makonga aylanishga tayyor – Yandex Uzbekistan rahbari Izzat Shukurov shunday fikrda. Kompaniya AT mutaxassislarining yangi avlodiga ilhom bag‘ishlabgina qolmay, texnologiya hamda biznesni qo‘llash orqali jamiyat ravnaqiga hissa qo‘shishni o‘z ishlashini deb biladi.
Men faqat sotuvga qulay biznesga ishonmayman. Nazdimda, eng muhimi, biznes qiymati kerak. “Sharni qanday qilib qulayning o‘ziga qulayligini mumkin? degan savollar ustida bosh qotirsangiz, bu boshqa gap. Gap mas’uliyatda, odamlar bilan rishtalarda. Insonlar hayotini, qulayroq, oson qila olsagina, mahsulot hosil bo‘ladi. Shunchaki xizmat sotmasdan, ekotizim ustida ishlasangiz, ortingizdan iz qoldirayotganingizni his qilasiz. Mutlaqo boshqa biznes paydo bo‘ladi. Bu endi “oldi-sotdi” emas. Bu dunyoga ta'sir ko‘rsatish demak.
Yandex Uzbekistan’ning o‘z vaqtida qulaylik belgilarini joriy etishdan o‘sib chiqqan tashabbus bo‘lgan yo‘q. G‘oya jamoaning o‘zida tug‘ilgan. Kimdir onalar bolalar aravachasi bilan zinapoyalardan ko‘tarila olmayotganini payqaydi. Va bunday bo‘lishi kerak, degan mustahkamga keldi. Hozirda Ijtimoiy himoya agentligi milliyligi bilan tiklanishni ma'lumotlar bilan bo‘yitib boryapmiz: qayerda pandus bor, qayerda yo‘laklar keng, nogironlar aravachasi bilan harakatlanish mumkin, qayerda liftdan foydalansa bo‘ladi. Shuningdek, Agentlik tashabbusi bilan O‘zbekistonning uchta sinov dasturi ijtimoiy taksi loyihasini yo‘lga qo‘ydik: nogironligi bo‘lgan bolalar davlat tomonidan ajratilgan oylik byudjetga maktabga qatnay olishadi. Bunday safarga Yandex Go ilovasi orqali buyurtma mumkin, xizmat uchun mavjud emas, davlat tomonidan ajratiladigan barcha mablag'lar-to'g'ridan-to'g'ri haydovchilarga to'lanadi.
Ishonaman: O‘zbekiston yoshlari dunyodagi eng sara tengdoshlari bilan bellashadi. Bizdagi iste’dlar qat’iyatli, bilimga o‘chdodi, yuksak yuksak. Bunga har kuni o‘z kompaniyamiz misolida guvoh bo‘laman. Mening vazifam nima? Uchqun yo‘l va uning alangalanishiga imkon berish. Bugun mamlakatda davlat va xususiy venchur tashabbuslar paydo bo'lmoqda, kapital hajmi oshib boryapti. Ammo startaplar hali oz. Bu me’yoriy holat: tavakkalchilik uncha rivojlanmagan, shov-shuvli holatlar ham sanoqli. Ammo bu vaqt masalasi. Bozorda AT kompaniyalari va ekspertizalar ortgani sari yoshlarni sinab ko‘rish ham oshib ketadi. Muhimi – texnologiya ish emas, balki dunyoni o‘zgartirish uchun imkoniyat ko‘rsata olish. Bunday muhitda o‘rganish qiziq, hamfikrlar ko‘p. Shuning uchun bozorni imkoniyatlar bilan to‘ldiryapmiz: dasturlash maktablari, amaliyotlar, pedagoglar uchun dasturlar, Yandex Cup kabi chempionatlar.
Yoshlar AT’ga shunday qarasinki, uni amalda foyda beradigan, insonlarga naf keltiradigan nimadir yaratish imkoniyati sifatida ko‘rsin. Yosh dasturchi o‘zi yaratgan kodning mahsulini amalda ko‘rsa – mana bu mo‘jiza. Minglab insonlar foydalanadigan tugma. Buni amalga oshirish uchun maktabdagi ilk qadamlardan tortib, kompaniyalarda professional o‘sishgacha bo‘lgan to‘laqonli aylanma kerak. Yechim qanday? Maktablar, oliygohlar, kompaniyalar va davlatni o‘z ichiga oluvchi uzluksiz o‘quv tizimini yo‘lga qo‘yish. Yandex Uzbekistan’da loyihalarni aynan shu qarash asosida – qadamba-qadam, hamkorlar va jamoa bilan birgalikda amalga oshiramiz.
Asosiy ustunligimiz – murabbiylik. Amaliyotchi ekspertlar talabalar bilan ishlashadi, loyiha esa hayratlanarli. Buning qatoriga sun'iy idrok kabi zamonaviy oziq-ovqatdan foydalanish orqali ham qo'shilsa, uni koderlarni emas, novatorlarni tayyorlayotgan bo'lasiz. Turlilarda o'tkazilayotgan xakatonlarimiz ko'rsatilishi, maktab o'quvchilari real muammolarga yechim taklif qilgan prototiplarni bir kun ichida shaharga qodir ekan. Informatika o'qituvchilari uchun esa Pedagogik mahorat milliy instituti bilan yaqinda 2024-yil noyabridan bepul onlayn kurslarni ishga tushirdik, bu 10 ming nafargacha pedagogni tayyorlashga yordam beradi. Maqsad – butun ekotizim texnologiya shiddatiga hamohang tarzda rivojlansin.
Odamlarni toifalarga ajratmayman. Ayollar va erkaklar o‘rtasidagi, poytaxt va viloyatlar o‘rtasidagi tenglik tarafdoriman. Jamoamizda ayollar eng yuqori mansablarni egallashgan. Ammo jamiyat hali buni to‘laqonli anglab yetganicha yo‘q, shu bois qo‘llov zarur. Xalqaro “Technovation Girls” STEM dasturini O‘zbekistonda amalga oshirish uchun homiylik bunga ajoyib misol bo‘la oladi. Jamoamiz mamlakat bo‘ylab minglab qizlarning AT sohasiga kirib kelishlari, o‘zlariga ishonishlari uchun ko‘maklashmoqda. Eng muhimi shu. Viloyatdagi yoshlar poytaxtdagilardan hech bir jabhada kam emas. Shunchaki ularda imkoniyat kamroq. Istagimiz – xoh Urganchda bo‘lsin, xoh Nukusda, har bir qiz, har bir yigit tushunsin: “Men hech kimdan aslo kam emasman”. Asosiysi – xohish.
Xato – muvaffaqiyatsizlik emas. Bu olg‘a qadam. O‘xshamadimi, qayta urinib ko‘r. Shu tariqa salohiyat o‘sib boradi. Muhimi, qo‘rqmaslik kerak. O‘zimiz ham qachonlardir noldan boshlab star- tapni yo‘lga qo‘yganmiz. Xaritada harakatlanadigan ko‘rsatkichni ilk bor ko‘rganim yodimda, uni bizning mutaxassis yozgandi. Bu haqiqiy mo‘jiza edi.
Oradan shuncha yil o‘tdi, hozir mamlakat rivojlanayotganiga guvoh bo‘lyapman. AT markaziga aylanish, dunyoga iste’dodlarni yetishtirib berish va o‘z Vatanimizda bunyodkorlik qilish uchun im- koniyatimiz yetarli. Chetga ketgan do‘stlarim bor. Ular xorijda bir-biridan ajoyib loyihalar qilish- yapti. Kimdir qaytadi, kimdir sarmoyasini shu yerga tikadi – bularning bari bir butun jarayonning qismi. Ertangi kun mukammal bo‘ladimi, bilmayman. Ammo bir narsaga ishonchim komil: ertangi kun kechagidan oz bo‘lsa-da yaxshilanishi uchun bor imkoniyatimizni ishga solyapmiz. Zero, mohiyat aynan shunda.
Tina IMAMJAN suhbatlashdi.
